Sunumun ana fikrini ve sınırını belirleyin
Hava, su ve toprağı birbirinden kopuk başlıklar gibi anlatmak yerine, üçünü tek bir yerel örnek üzerinden inceleyin. Örneğin okul yakınındaki işlek bir caddeyi seçip şu soruyu sorabilirsiniz: “Bu çevrede kirlilik hava, su ve toprağa hangi yollarla ulaşabilir?” Bu, araştırma sorusudur; tek başına o yerde kirlilik bulunduğunu veya belirli bir düzeyde olduğunu kanıtlamaz.
Başta seçtiğiniz alanı, gözlem tarihlerini ve kullanacağınız kanıt türlerini belirtin. Bu sunumda hangi ölçümlerin, kurum verilerinin veya yalnızca gözlemlerin bulunduğunu açıkça yazın. Böylece kapsamı aşan sonuçlardan kaçınabilirsiniz.
Olası kirlilik yollarını soru olarak inceleyin
Seçtiğiniz örnekte araç kullanımı ve egzoz, hava kirliliğiyle ilgili incelenebilecek olası bir kaynak; yağmurun yol yüzeyinden mazgala akışı ise suyla ilgili araştırılabilecek bir yol olabilir. Yol kenarında toz veya atık görürseniz bunu gözlem olarak kaydedin. Ancak bunlardan hareketle hava, su veya toprağın kirlilik düzeyi hakkında tek başına sonuç çıkarmayın. Bu bağlantıların yerel olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini göstermek için uygun, ilgili kanıt gerekir.
Her ortam için aynı inceleme sırasını kullanın: olası kaynak → incelenecek yol → ilgili ortam → eldeki gösterge → kanıtın sınırı. Bu, sunum için düzenleyici bir çerçevedir; ölçüm yöntemi ya da kirliliği kanıtlayan bir test değildir. Florida Üniversitesi IFAS’ın eğitim materyali, insanların doğal çevreye zarar verebileceğini ve bazı kirlilik türlerinin kolayca görülürken bazılarının fark edilmesinin zor olduğunu anlatır. Bu ayrım, gözlem ile ölçümü karıştırmamak için yararlı bir başlangıçtır: UF/IFAS, “How Students Impact Their Environment”.
Gözlem, veri ve varsayımı ayırın
Sunumda “kirliliği ölçtük” demeden önce gerçekten hangi ölçümü yaptığınızı belirtin. Kurumların yayımladığı bir veriyi kullanıyorsanız, kaynağın adını, ölçümün yerini ve tarihini; mevcutsa birimini de gösterin. Bu ayrıntılar yoksa sonucu kesin bir ölçüm bulgusu gibi sunmayın. Farklı yer ve tarihlerdeki verileri doğrudan karşılaştırmak yerine, önce neyin ve nerede ölçüldüğünü kontrol edin.
Kendi gözleminizi laboratuvar analizi veya kurum ölçümü gibi göstermeyin. Örneğin yol kenarında çöp görmek, toprağın kimyasal olarak kirlendiğini tek başına kanıtlamaz. Bir gün çekilmiş fotoğraf da uzun dönemli hava veya su kalitesinin ölçümü değildir. Slaytlarda bilgileri “gözlem”, “yayımlanmış veri” veya “araştırma sorusu” diye etiketleyin.
Kanıtın sınırını açıkça yazın
Her iddia için bir kaynak kaydı tutun: kurum veya yazar, başlık, yayın ya da güncelleme tarihi ve bağlantı. Kaynağın hangi cümleyi desteklediğini not edin; bir kaynağın çevre kirliliği hakkında olması, sunumdaki bütün iddiaları doğruladığı anlamına gelmez.
Kanıtınız yoksa bunu saklamayın. Örneğin “Bu incelemede okul çevresinden alınmış su veya toprak numunesi yok; bu nedenle kirlilik düzeyi hakkında sonuç çıkarılmıyor” diyebilirsiniz. Böylece olası bir yolu, doğrulanmış yerel sonuç gibi göstermemiş olursunuz.
Gerçekçi örnek: 7 slaytlık taslak
Varsayımsal örnek: Bir öğrenci okulun yakınındaki işlek bir caddeyi seçiyor. Aşağıdaki taslak, herhangi bir gerçek ölçüm veya yerel kirlilik sonucu ileri sürmez.
- 1. slayt — Soru ve alan: “Cadde çevresindeki olası kirlilik kaynakları hava, su ve toprak açısından nasıl incelenebilir?” Basit bir alan krokisi ekleyin.
- 2. slayt — Kapsam: Alanı, gözlem tarihini ve elinizdeki kanıt türlerini yazın. Ölçüm ya da numune yoksa bunu belirtin.
- 3. slayt — Hava: Araç kullanımı ve egzozu araştırma konusu olarak tanıtın. Kurum verisi kullanıyorsanız istasyonunu ve tarihini gösterin; veri yoksa ölçüm sonucu ileri sürmeyin.
- 4. slayt — Su: Yağmur suyunun yol yüzeyinden mazgala akışını incelenecek olası bir yol olarak gösterin. Bu çizimin varsayımsal olduğunu belirtin; yayımlanmış veri kullanıyorsanız kaynağını ve yerini ekleyin.
- 5. slayt — Toprak: Yol kenarında görülen toz veya atığı gözlem olarak kaydedin. Bunları analiz edilmiş toprak sonucu gibi sunmayın.
- 6. slayt — Karşılaştırma: Üç ortamı aynı “olası kaynak–yol–gösterge–kanıt sınırı” sırasıyla ele alın. Kanıt olmayan bölümü boş bırakın veya “veri yok” diye işaretleyin.
- 7. slayt — Sonuç: Kaynakların desteklediği bilgileri ve yanıtlanmamış araştırma sorularını ayırın; incelemenin sınırlarını hatırlatın.
Önlem örneklerini doğru bağlamda kullanın
UF/IFAS materyali, atıkları uygun şekilde atmanın ve geri dönüşümün çöplerin okyanusa ulaşmasını önlemeye yardımcı olabileceğini; yürüme veya bisiklete binmenin araç egzozundan kaynaklanan kirliliği azaltmaya yardımcı olduğunu örnekler. Ayrıca güneş veya rüzgâr enerjisinin, gaz ya da kömür santrallerine kıyasla daha az hava kirliliği üreten “temiz” enerji olarak değerlendirildiğini belirtir. Bu örnekler genel eğitim içeriğidir; seçtiğiniz yerde belirli bir önlemin etkisini ölçtüğünüzü göstermez. Kaynak: UF/IFAS ders materyali.
Ek kaynak olarak, başlığı sürdürülebilirlik ve kirliliğin önlenmesine işaret eden BIE’nin “Sustainability and Pollution Prevention Slides” PDF’si incelenebilir. Sunumunuzda kullanmadan önce ilgili içeriği ve dayandığı kaynakları belgenin kendisinden kontrol edin; başlık tek başına belirli bir iddiayı desteklemez.
Görsel düzeni ve kaynak gösterimini tamamlayın
Kroki, oklarla gösterilen olası akış yolu veya aynı alanı gösteren fotoğraflar örneği anlaşılır kılabilir. Görselin nerede ve ne zaman çekildiği biliniyorsa açıklamaya ekleyin. Grafik kullanıyorsanız konum, dönem ve birimi belirtin; farklı birimleri aynı ölçekte karşılaştırmayın. Her slayttaki kısa kaynak notunu sunum sonundaki kaynak listesiyle eşleştirin.
Sık sorulan sorular
Kaç kirlilik türüne yer vermeliyim?
Sunumun amacı hava, su ve toprağı aynı örnek içinde karşılaştırmaksa üçünü de ele alın. Kapsamı tek bir alanla sınırlayın; ölçmediğiniz konularda kesin sonuç yazmayın.
Ölçüm veya uygun kaynak bulamazsam ne yapmalıyım?
Elinizdeki gözlemleri ve araştırılabilecek olası yolları sunun; bunları ölçüm sonucu gibi göstermeyin. Veri eksikliğini açıkça belirtin ve yerel kirlilik düzeyi hakkında sonuç çıkarmayın.
Son kontrol listesi
- Tek bir örnek alan ve açık bir araştırma sorusu seçtim.
- Hava, su ve toprağı aynı düzenleyici çerçevede ele aldım.
- Gözlem, yayımlanmış veri ve varsayımı birbirinden ayırdım.
- Kullandığım verilerin kaynağını, yerini ve tarihini belirttim.
- Ölçmediğim veya kanıtlamadığım konuda kesin sonuç yazmadım.
- Görsellerin neyi gösterdiğini ve kaynakların hangi iddiayı desteklediğini açıkladım.
İlgili uygulama rehberleri
Hava kirliliği sunumu hazırlama rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz. Su kirliliği sunumu hazırlama rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz.
← Bloga dön
