Amacı ve kapsamı belirleyin
Finansal tabloları sunuma dönüştürürken önce izleyicinin hangi soruya yanıt aradığını belirleyin. Yönetim ekibi dönemler arasındaki değişimleri, proje ekibi bütçe ile gerçekleşen arasındaki farkı, yatırımcılar ise şirketin finansal görünümünü incelemek isteyebilir. Bunlar olası sunum amaçlarıdır; her sunumun kapsamını izleyicinin gerçek ihtiyacına göre seçin. Ardından bu amacı destekleyen verileri öne çıkarın.
Sunum, kaynak finansal tabloların veya denetim raporunun yerine geçmez. Ayrıntıların tümü ana slaytlarda okunamayacaksa ilgili tabloları eklerde tutmayı değerlendirin; kapsamı daraltırken anlamı değiştirecek kalemleri veya gerekli açıklamaları çıkarmayın.
Kaynak dosyayı ve verileri hazırlayın
Kullanacağınız gelir tablosunun, bilançonun ve nakit akış tablosunun doğru sürümünü belirleyin. Raporlama dönemi ve karşılaştırma dönemi, para birimi, ölçek (ör. TL veya bin TL) ve kalemlerin tanımları sunum boyunca açık olmalıdır. Farklı dönem veya birimleri sessizce aynıymış gibi göstermeyin.
Önemli her slayt verisinin kaynak tabloda hangi satır ya da kalemden geldiğini not edin. Çalışma dosyasında hesaplama yapıyorsanız, kullandığınız satır kapsamını ve ara toplamları kontrol edin. Kesinleşmiş verileri tahminlerden veya henüz doğrulanmamış değerlerden ayırın; verinin durumu sunum mesajını etkiliyorsa bunu belirtin. Gizlilik veya paylaşım iznini de ilgili kurumun kurallarına göre kontrol edin.
Tabloların yanıtladığı soruları ayırın
Üç temel tablo farklı görünümler sunar. NYU Stern’in finansal tablolar açıklamasında bilanço, şirketin belirli bir tarihte sahip olduklarını ve borçlarını özetleyen; gelir tablosu, bir dönemdeki kazançları raporlayan; nakit akış tablosu ise dönem içindeki nakit giriş ve çıkışlarını gösteren tablo olarak açıklanır.
Bu ayrımı sunumda koruyun: bir dönemdeki kârı nakit artışıyla aynı şey gibi göstermeyin; tek bir bilanço tarihini de dönem içindeki faaliyet performansının özeti olarak sunmayın. Nakit hareketlerini anlatırken nakit akış tablosundaki sınıflandırmayı izleyin. NYU Stern kaynağı işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarını ayrı başlıklarla ele alır.
Raporlama kapsamı kurumun türüne ve ilgili gerekliliklere bağlı olabilir. Örneğin San Diego Üniversitesi’nin finansal temel bilgiler dokümanı, denetlenmiş finansal tablolar için denetim raporu, finansal durum, faaliyetler, nakit akışları, fonksiyonel giderler ve dipnotları içeren altı unsur sıralar. Bu örneği her kurum için geçerli kural saymayın; kendi raporunuzun gerekliliklerini ilgili kaynaktan doğrulayın.
Slayt sırasını verinin mantığına göre kurun
Kısa bir sunum için aşağıdaki sıra işe yarayabilir; sunumun amacına uymayan bölümleri eklemek zorunlu değildir:
- Özet: Dönem, kapsam ve izleyicinin bilmesi gereken ana sonuç.
- Gelir ve gider: Uygun karşılaştırma dönemi veya bütçeyle farklar.
- Bilanço görünümü: İlgili varlık ve yükümlülük kalemleri ile bilanço tarihi.
- Nakit akışı: Kaynak tablodaki faaliyet gruplarına göre nakit hareketleri.
- Açıklama ve takip: Doğrulanmış açıklamalar, veri sınırlamaları ve açık sorular.
Her slayta tek bir ana mesaj vermek okunabilirliği artırabilir. Başlığı yalnızca tablonun adıyla sınırlamak yerine, verinin gerçekten gösterdiği sonucu yazın. Örneğin “Satış gelirleri önceki döneme göre yükseldi” ifadesini ancak dönemler ve rakamlar bunu destekliyorsa kullanın. Bir değişimin nedenini veri göstermiyorsa başlıkta nedensellik ileri sürmeyin.
Örnek: kurgusal şirketin çeyrek sunumu
Aşağıdaki rakamlar tamamen kurgusaldır ve yalnızca örnek amacıyla verilmiştir. Örnek AŞ’nin ilk çeyrek gelirini 10 milyon TL, giderlerini 8 milyon TL; önceki çeyrek gelirini 9 milyon TL, giderlerini 7,5 milyon TL varsayalım. İlk slaytın mesajı “Gelir ve gider önceki çeyreğe göre arttı” olabilir. İki dönem için gelir ve gideri karşılaştıran bir grafik kullanıyorsanız dönemleri ve “milyon TL” birimini grafikte belirtin.
İkinci slaytta bu örnekte gelir ile gider arasındaki aritmetik farkın önceki çeyrekte 1,5 milyon TL, ilk çeyrekte 2 milyon TL olduğunu gösterin. Bu farkı, kaynak tablodaki kalemlerin tanımını doğrulamadan kâr veya net gelir diye adlandırmayın. Karşılaştırılan iki dönemde kalem kapsamının aynı olup olmadığını kontrol edin.
Sonraki slaytta nakit akış tablosundaki işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerini, kaynak tablonun kendi sınıflandırmasını koruyarak özetleyin. Nakit hareketini gelir tablosundaki gelir veya kâr rakamından çıkarmayın; ilgili rakamı nakit akış tablosundan alın. Gider artışının nedenini veriler açıklamıyorsa, bunu doğrulanmış sonuç değil, takip edilecek soru olarak belirtin.
Grafiklerde dönem ve ölçü birimini gösterin
Zaman içindeki değişimleri veya kategoriler arasındaki farkları göstermek için uygun bir grafik seçin; seçimi veri ve mesaj belirlesin. Dönemleri, kategori adlarını, para birimini ve ölçeği görünür biçimde etiketleyin. “12” tek başına açık değildir: 12 TL, 12 bin TL ya da yüzde 12 olabileceğini okuyucuya bırakmayın.
Negatif değerleri, sıfırları ve eksik verileri ayırt edilebilir biçimde gösterin; eksik dönemi sıfır gibi sunmayın. Yüzde değişim kullanıyorsanız karşılaştırma tabanını ve hesaplamada kullandığınız yöntemi açıklayın. Taban sıfır veya negatif olduğunda standart yüzde karşılaştırması anlamlı olmayabilir; böyle bir durumda mutlak farkı vermeyi veya sınırlamayı açıklamayı değerlendirin.
Doğrulama ve son kontrol
Toplamlar kaynakla uyuşmuyorsa: Dönem seçimini, satır kapsamını, filtreleri ve yuvarlamayı kontrol edin. Farkı açıklayamıyorsanız slayttaki rakamı doğrulanmış gibi yayımlamayın.
Grafik mesajı abartıyorsa: Eksen ölçeğini, tarih aralığını ve karşılaştırma dönemlerini gözden geçirin. Başlığı ve açıklamayı, verinin gerçekten desteklediği sonuca göre düzeltin.
Tablolar arasında çelişki varsa: Dönem, birim, sınıflandırma ve revizyon bilgilerini karşılaştırın. Çelişkiyi çözemeden rakamları tek bir sonuçta birleştirmeyin; hangi bilginin doğrulanmadığını belirtin.
Sunumun son kontrolünde her önemli rakamı kaynak tabloya kadar izleyin; ara toplamları, işaretleri, dönemleri ve birimleri doğrulayın. Grafik etiketlerinin değerlerle eşleştiğini ve gerekli açıklamaların okunabildiğini kontrol edin. Dışa aktarılan sunum dosyasını açıp grafiklerin veya etiketlerin kesilmediğine de bakın.
Sık sorulan sorular
Finansal tabloların tamamını sunuma koymalı mıyım?
Ana sunumda izleyicinin amacı için gerekli kalemleri öne çıkarmayı, ayrıntıları ise uygun olduğunda eklerde sunmayı değerlendirin. Bu tercih, kurumun raporlama yükümlülüklerini değiştirmez. Kapsamı daraltmadan önce ilgili gereklilikleri ve gerekli açıklamaları doğrulayın.
Sunuma hangi tabloyla başlamalıyım?
İzleyicinin sorusuna göre karar verin: belirli bir tarihteki mali görünüm için bilanço, dönem içindeki gelir ve giderler için gelir tablosu, nakit giriş ve çıkışları için nakit akış tablosu başlangıç noktası olabilir. Bu tablolar farklı sorulara yanıt verdiğinden, birini diğerinin yerine kullanmayın.
Son kontrol listesi
- Dönem, para birimi, ölçek ve karşılaştırma tabanı belirtilmiş mi?
- Her önemli rakam kaynak tabloyla ve hesaplamasıyla eşleşiyor mu?
- Bilanço, gelir tablosu ve nakit akışı birbirinden doğru biçimde ayrılmış mı?
- Grafik başlığı ve mesajı verinin desteklediği sınırlar içinde mi?
- Doğrulanmamış açıklamalar sonuç değil, açık soru olarak işaretlenmiş mi?
- Dışa aktarılan dosyada etiketler ve grafikler okunaklı mı?
İlgili uygulama rehberleri
Operasyon yöneticisi mülakatı için sunum hazırlama rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz. Kalite güvence sunumu hazırlama rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz.
← Bloga dön
