Sunumda telaffuz çalışması neyi hedefler?
Sunumda telaffuz çalışması, her kelimeyi kusursuz ya da aksansız söylemeye çalışmak değildir. Amaç, özellikle önemli sözcükleri açık söylemek ve dinleyicinin mesajı anlamasını desteklemektir. Yanlış söylemenin güvenilirliğinizi zedeleyebileceği veya dinleyicinin bilmediği bir sözcükte kafa karışıklığı yaratabileceği durumlarda, söyleyişi önceden kontrol edin. Stand Up, Speak Out telaffuzu sözcükleri oluştururken kullanılan geleneksel söyleyiş biçimleri olarak ele alır; bilmediğiniz bir kelimenin söyleyişini öğrenmenizi ve heceleri açık ifade etmenizi önerir (bölüm 14: Konuşmayı sunma).
Bu çalışma, sunumun tamamını tekrar etmekten farklı olarak, belirli sözcükleri ve onları çevreleyen cümleleri sınar. Ses kullanımı ve konuşma hızı da sunumun başka yönleridir; isterseniz sunumda ses tonunu ayarlama rehberine ve sunum konuşma hızını kelime üzerinden planlama yazısına bakabilirsiniz.
Prova öncesi hazırlık
Sunum metninizde veya konuşma notlarınızda dinleyicinin bilmeyebileceği terimleri, yabancı dildeki sözcükleri, kişi ve kurum adlarını, kısaltmaları ve benzer duyulan kelimeleri işaretleyin. Her kelimeyi işaretlemek yerine anlamı değiştirebilecek ya da sunumun ana fikrini taşıyanlara öncelik verin.
Her işaretli sözcük için şu soruları sorun:
- Sözcüğün bu sunumdaki anlamı ne?
- Söyleyişini hangi kaynaktan kontrol edebilirim?
- Sözcüğü heceleri açık duyulacak biçimde söyleyebiliyor muyum?
Söyleyişinden emin değilseniz çevrimiçi sözlüklerdeki ses kayıtlarını dinleyebilirsiniz; kaynak bölümünde çevrimiçi sözlükler ve ses dosyaları örnek olarak anılıyor. Özel adlarda, varsa ilgili kişi veya kurumun kendi söyleyişini kontrol etmek yararlı olabilir. Kaynaklar farklı söyleyişler veriyorsa tek bir biçimi kesin doğru ilan etmeyin; sunum bağlamınız için uygun olanı seçin ve gerekirse terimin ne anlama geldiğini açıklayın.
Kelimeyi cümle içinde prova edin
Önce sözcüğü tek başına, sonra sunumda geçeceği cümlede söyleyin. Ardından önceki ve sonraki cümleyle birlikte prova edin. Tek başına açık duyulan bir sözcüğün cümle akışında da anlaşılır olup olmadığını böyle kontrol edebilirsiniz. Zorlandığınızda her seferinde bir noktaya odaklanın: örneğin bir heceyi atlamamak veya sesleri daha açık söylemek.
Kendinizi telefonla kaydetmek zorunlu değildir. Kayıt almayı seçerseniz, bunu tekrar dinleme aracı olarak kullanın. Dinlerken yalnızca “Doğru söyledim mi?” diye değil, “Dinleyici bu cümleyi ilk dinleyişte anlayabilir mi?” diye de sorun. Bir cümleyi çalışırken daha yavaş söylemek yardımcı olabilir; sonrasında kendi sunum akışınızda yeniden deneyin.
Örnek çalışma: varsayımsal sunum
Aşağıdaki örnek varsayımsaldır. Yenilenebilir enerji üzerine sunum yapan bir öğrenci “jeotermal”, “emisyon” sözcüklerini ve yabancı bir kurum adını kullanacak olsun. Önce bilmediği söyleyişleri sözlükteki ses kaydından veya uygun başka bir kaynaktan kontrol eder. Kurum adı için kendi söyleyişini bulamazsa, emin olmadığı biçimi kesin bilgi gibi sunmaz.
Öğrencinin slayt notu şöyle olsun: “Jeotermal enerji, yer altındaki ısıdan yararlanır. Bu yöntem bazı koşullarda emisyonları azaltmaya katkı sağlayabilir. Araştırmada adı geçen kurumun bulgularını şimdi açıklayacağım.” Önce işaretli sözcükleri tek tek, sonra cümleleri ve son olarak notun tamamını sunum akışında prova eder. “Emisyon” cümlede anlaşılmazsa yalnızca o cümleyi tekrarlar; sözcüğün kendisini mi yoksa cümlenin söylenişini mi gözden geçirmesi gerektiğini dinleyerek değerlendirir.
Sık karşılaşılan sorunlar
Kelimeyi biliyorum ama sunarken takılıyorum. Kelimeyi tek başına tekrarlamak yerine onu içeren cümleyi çalışın. Gerekirse cümleyi daha kısa parçalara bölüp yeniden birleştirin.
Sözcüğü açık söylüyorum ama söyleyişinden emin değilim. Sesli sözlük kaydını yeniden dinleyin. Birden fazla söyleyiş varsa bağlamınıza uygun kaynağı kontrol edin; emin olmadığınız biçimi kesin doğru olarak sunmayın.
Prova sırasında hızlı konuşuyorum. Zor sözcüğün geçtiği cümleyi ayrı çalışın ve hızınızı dinleyicinin anlayacağı şekilde ayarlamayı deneyin. Kısa duraklamalar vurguya ve mesajın açıklığına yardımcı olabilir; telaffuzun yerine geçmez. Konuşma kaynaklarında telaffuz, hız ve duraklamalar sunumda dikkate alınan ayrı ses öğeleri olarak ele alınır. Üniversite sunum yönergeleri de telaffuzu sunum değerlendirme ölçütleri arasında sayar ve konuşmanın dinleyici önünde önceden prova edilmesini önerir (Presentation Guidelines).
Sık sık “ıı” veya benzeri sesler çıkarıyorum. Bu tür dolgu seslerini azaltmak için konuşurken kısa bir sessiz duraklamayı deneyin. Buradaki amaç acele etmek değil, düşünmek için kısa bir an bırakmaktır.
Son kontrol listesi
- Önemli terim, özel ad ve kısaltmaları belirledim.
- Bilmediğim söyleyişleri uygun kaynaklardan kontrol ettim.
- Sözcükleri sunumda geçtikleri cümlelerle de prova ettim.
- Hecelerin açık duyulup duyulmadığını kontrol ettim.
- Zorlandığım cümleleri yeniden çalıştım.
- Son provada dinleyicinin mesajı anlayıp anlamayacağını düşündüm.
Sık sorulan sorular
Her kelimeyi ayrı ayrı çalışmalı mıyım?
Hayır. Önceliği anlamı etkileyebilecek, dinleyicinin bilmeyebileceği veya sunumun ana mesajını taşıyan sözcüklere verin. Diğer sözcükleri cümle ve sunum akışı içinde kontrol edin.
Telaffuzumu nasıl kontrol edebilirim?
Bilmediğiniz bir sözcüğün söyleyişini sesli sözlük kaydından veya uygun başka bir kaynaktan dinleyin; ardından sözcüğü sunum cümlenizde prova edin. Kaynaklar farklı söyleyişler veriyorsa tek bir biçimi kesin doğru ilan etmeyin. Son olarak cümlenin dinleyici için anlaşılır olup olmadığını değerlendirin.
← Bloga dön
