1. Önce münazara formatını ve görevi netleştirin
Konunun tam ifadesini, hangi tarafı savunacağınızı, konuşma süresini, soru-cevap bölümünü ve kaynak gösterme beklentisini düzenleyicinin verdiği yönergeden kontrol edin. Kurallar etkinliğe göre değişebilir; bu nedenle başka bir münazara örneğindeki süreleri veya konuşma sırasını kendi etkinliğiniz için varsaymayın.
Örneğin Longwood Üniversitesi’ndeki ders için hazırlanmış Lincoln-Douglas yönergesi konuşma sırasını, süreleri, yapıcı konuşmaları ve çürütmeleri ayrı ayrı tanımlar. Belgedeki akış o dersin formatına aittir; bütün münazaralar için genel kural değildir (Longwood University: Presentation: Lincoln-Douglas Debate). Ursinus College’ın “Presenting a Debate Topic” başlıklı belgesi de kaynaklar arasında yer alıyor; ancak sağlanan alıntı belgenin teknik içeriğini okunabilir biçimde vermediğinden, bu rehberde belirli bir kuralın dayanağı olarak kullanılmıyor (Ursinus College: Presenting a Debate Topic).
2. Savınızı sınanabilir ve ölçülü kurun
Münazara başlığını bir soru veya açık bir sav cümlesi olarak yazın. Ardından ana iddianızı tek cümlede ifade edin ve onu destekleyecek gerekçeleri belirleyin. Her gerekçe için sorun: İddia tam olarak ne söylüyor? Hangi kanıt destekliyor? Kanıt bu iddiayı gerçekten mi destekliyor, yoksa yalnızca konuyla mı ilgili?
Kaynak bulmak tek başına iddianın kanıtlandığı anlamına gelmez. Kanıtın hangi dönemi, grubu ve koşulları kapsadığını inceleyin. Kaynak sınırlı bir bulgu sunuyorsa, sunumdaki iddiayı da o sınıra göre daraltın; tek bir örnekten evrensel sonuç çıkarmayın. İddia ile kanıt arasındaki bağlantıyı kendi sözlerinizle açıklayın.
3. Kanıtı izlenebilir biçimde kullanın
Konuya doğrudan değinen araştırmaları, resmî raporları ve uzman kuruluşların yayımlarını inceleyebilirsiniz. Kaynağın yazarı veya kurumu, yayımlanma tarihi, yöntemi ve ilgili bölümünü kontrol edin. Başka bir metinde gördüğünüz iddiayı mümkün olduğunda ilk yayımlandığı kaynağa kadar takip edin.
Her kaynak için başlık, yazar veya kurum, tarih, bağlantı ve kullanacağınız bölümden oluşan kısa bir kayıt tutun. Olgusal bir iddia veya araştırma bulgusu kullandığınız slaytta kaynağı görünür biçimde belirtmek, dinleyicinin bu bilginin nereden geldiğini takip etmesine yardımcı olur; tam künyeyi son slayta da ekleyebilirsiniz. İlgili veriyi veya pasajı doğrulayamıyorsanız onu kanıt gibi sunmayın. Yarışma veya ders belirli bir kaynak gösterme biçimi istiyorsa, o yönergeyi esas alın.
4. İddia–kanıt–yanıt akışında slayt hazırlayın
Aşağıdaki sıra bir başlangıç önerisidir; etkinliğinizin süresine ve kurallarına göre uyarlayın:
- Konu ve pozisyon: Tartışma sorusunu ve savunduğunuz tarafı belirtin.
- Ana iddia: Dinleyicinin hatırlamasını istediğiniz temel savı bir cümlede verin.
- Gerekçeler ve kanıt: Her gerekçenin ardından ilgili bulguyu ve bu bulgunun savı nasıl desteklediğini açıklayın.
- Karşı argüman ve yanıt: Güçlü olabilecek bir itirazı doğru biçimde ifade edin, sonra kanıtın izin verdiği ölçüde yanıtlayın.
- Sonuç ve kaynakça: Ana savı kısaca bağlayın ve kaynakları gösterin.
Her slayta mümkün olduğunca tek bir işlev verin. Kanıt metninin tamamını slayta taşımak yerine, ilgili bulguyu anlamını değiştirmeden kısaltın; ayrıntılı alıntı veya açıklamayı konuşma notunda tutun. Süreniz sınırlıysa daha çok slayt eklemek yerine hangi iddianın tartışma için gerekli olduğuna karar verin.
5. Varsayımsal örnek: Okullarda telefonsuz zaman
Konu: “Okullarda belirli derslerde telefonsuz zaman uygulanmalı mı?” Aşağıdaki sav, slayt düzenini göstermek için kurgulanmıştır; doğrulanmış bir araştırma bulgusu değildir.
- 1. slayt — Soru ve pozisyon: Münazara sorusunu ve ekibinizin tarafını açıkça yazın.
- 2. slayt — Ana sav: “Ders sırasında telefon kullanımını sınırlayan, açıkça tanımlanmış bir uygulama sınıf içi dikkati destekleyebilir.” Bu cümleyi ancak araştırdığınız kaynakların desteklediği ölçüde kullanın; gerekirse daha dar bir iddiaya dönüştürün.
- 3. slayt — Kanıt: Kendi araştırmanızdan ilgili bulguyu, örneklemi, tarihi ve kaynağı gösterin. Bu bilgiler kaynakta yoksa varmış gibi eklemeyin.
- 4. slayt — Bağlantı: Bulguyu tekrar etmekle yetinmeyin; hangi yönüyle savınızı desteklediğini ve hangi sınırlara sahip olduğunu açıklayın.
- 5. slayt — İtiraz ve yanıt: Olası itiraz: “Telefonlar bazı ders etkinliklerinde öğrenme aracı olabilir.” Yanıtınız, seçtiğiniz kaynaklara ve önerinizin kapsamına bağlı olsun; bütün derslerin aynı olduğu varsayımını yapmayın.
- 6. slayt — Sonuç ve kaynakça: En güçlü gerekçeyi özetleyin ve kullandığınız kaynakları belirtin.
Bu örnekteki savı olgusal sonuç gibi sunmayın. Gerçek sunumda her araştırma iddiasını kendi kaynağınızla doğrulayın.
6. Karşı tarafın argümanını önceden sınayın
Her ana iddianız için makul ve güçlü bir itiraz yazın. İtirazın hangi varsayıma, farklı kanıta veya kapsam farkına dayandığını araştırın. Rakibin iddiasını çarpıtmadan, gerçekten savunduğu noktaya yanıt verin. Kanıtınız itirazın yalnızca bir bölümünü karşılıyorsa, yanıtınızı bu sınıra göre kurun.
Konuşma sırasında hangi iddiaya hangi yanıtın geldiğini izlemek için notlarınızı konuşma sırasına göre sütunlara ayırabilirsiniz. Longwood yönergesi de münazara noktalarını konuşmalar arasında eşleştirmek için bu tür bir not düzeni önerir; bu, ilgili ders yönergesindeki çalışma tavsiyesidir, her formatta zorunlu bir yöntem değildir (Longwood University: Presentation: Lincoln-Douglas Debate).
7. Son kontrol listesi ve sık sorulan sorular
Sunumu teslim etmeden veya sunmadan önce:
- Konu ifadesini ve savunduğunuz tarafı yönergeyle karşılaştırın.
- Her olgusal iddianın dayandığı kaynağı ve ilgili pasajı kontrol edin.
- Kanıtın kapsamını aşan genellemeleri daraltın veya çıkarın.
- Kaynak adlarını, tarihleri ve bağlantıları gözden geçirin.
- Sunumu sesli prova edin; süreyi kendi etkinliğinizin sınırına göre ölçün.
- Karşı argümanın doğru aktarıldığından ve yanıtın kanıta dayandığından emin olun.
Her slayta kaynak koymalı mıyım? Olgusal iddia veya araştırma bulgusu içeren slaytta kaynağı görünür biçimde vermek yararlıdır. Tam künyeyi son slaytta da paylaşın. Etkinliğiniz farklı bir biçim istiyorsa onun yönergesini izleyin.
Kaç kanıt kullanmalıyım? Her münazara için geçerli tek bir sayı yoktur. Sürenize ve kurallara göre, savınızı açıklayıp önemli itirazlara yanıt vermeye yetecek, doğrudan ilgili kanıtı seçin.
Kaynak savımı desteklemiyorsa ne yapmalıyım? İddiayı kaynağın bulgusuna göre daraltın, daha doğrudan kanıt arayın veya o noktayı çıkarın. Kaynağın söylemediği bir sonucu ona atfetmeyin.
İlgili uygulama rehberleri
Yiyecek içecek hizmetleri için sunum hazırlama rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz. Kompozisyon yazma becerisini anlatan sunum hazırlama rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz.
← Bloga dön
