Önce grafiğin yanıtlayacağı soruyu belirleyin
Görsel seçmeden önce izleyicinin anlamasını istediğiniz mesajı tek cümlede yazın. Grafik bu mesajı açıklamaya yardımcı olsun; slayttaki metni aynen tekrarlamasın. Örneğin “Başvuruların çoğu ilk iki kanaldan geliyor” ifadesi kategori dağılımını gösterme ihtiyacına işaret eder. Bir ürünün çalışma adımlarını anlatmak içinse sıralı bir şema daha uygun olabilir. Bunlar kesin kurallar değil, anlatmak istediğiniz ilişkiye göre değerlendirebileceğiniz seçeneklerdir.
Elinizdeki bilgiyi zaman içindeki değişim, kategorilerin karşılaştırılması, bütünün parçaları, konum veya süreç gibi gruplardan hangisinin daha iyi açıkladığını düşünün. Birden fazla ilişkiyi tek görsele sığdırmak yerine, her öğenin ayrı ve anlaşılır bir soruya yanıt verip vermediğini kontrol edin. Ana mesajı belirleme konusunda temel mesajları belirleme yazısına da göz atabilirsiniz.
Veriyi ve sunum bağlamını hazırlayın
Kullanacağınız değerleri, kategori adlarını, ölçü birimini ve verinin hangi dönemi kapsadığını bir araya getirin. Kaynağı, tanımı veya dönemi belirsiz değerleri karşılaştırmadan önce bunların gerçekten aynı şeyi ölçüp ölçmediğini doğrulayın. Sayılar yalnızca örnek vermek için kullanılıyorsa, bunu görselin üzerinde açıkça belirtin.
Grafiğin nerede gösterileceğini düşünün: büyük ekranda, çevrim içi sunumda veya basılı bir materyalde. Buna göre yazıların ve ayrıntıların okunaklı olup olmadığını değerlendirin. Kurumunuzun renk, yazı tipi veya logo kuralları varsa güncel kurum kılavuzunu ve varsa sunum şablonunu kontrol edin. Örneğin UC Davis, markalı sunum şablonlarını PowerPoint ve Google Slides biçimlerinde sunduğunu belirtiyor; bu örnek, başka kurumların aynı şablonları veya kuralları kullandığı anlamına gelmez (UC Davis şablonları).
Görsel türünü mesaja göre seçin
Zaman içindeki seyri göstermek için zaman noktalarını sıralı sunan bir grafik; kategorileri kıyaslamak için ortak bir ölçekte karşılaştırma; adımları açıklamak için bağlantılı bir süreç şeması düşünülebilir. Görsel seçiminin, bilginin anlamını değiştirmemesine dikkat edin: örneğin bir süreç şeması sayısal karşılaştırmayı kendiliğinden göstermez. Oran kullanıyorsanız paydanın ne olduğunu, örneğin “100 başvurunun yüzde 40’ı” ifadesindeki toplamı ve dönemi belirtin.
Grafik veya diyagramı hazırladıktan sonra ölçeğin karşılaştırmayı nasıl etkilediğini, okların yönünün anlaşılır olup olmadığını ve başlangıç-bitiş noktalarının belli olup olmadığını kontrol edin. Bu kontroller, görselin mesajınızı olduğundan farklı göstermesini önlemeye yardımcı olur.
Öğeyi adım adım oluşturun
- Başlığı mesaj olarak yazın. “Başvuru kanalları” yerine, verinin desteklediği “Başvuruların çoğu çevrim içi formdan geldi” gibi açıklayıcı bir cümle seçin.
- Gerekli bilgiyi seçin. Yalnızca bu mesajı anlamak için gereken kategorileri ve değerleri kullanın. Etiketleri ve birimleri değerlerin yanında gösterin; gerekiyorsa dönem veya kaynak için okunaklı bir not ekleyin.
- Görsel düzeni sade tutun. Önce ana bulgunun, sonra karşılaştırma ve ayrıntıların fark edilip edilmediğini değerlendirin. Rengi vurgu için tutarlı kullanabilirsiniz; mesajı yalnızca renkle aktarmayın, etiket veya başka görsel ipuçları da ekleyin.
- Gereksiz ayrıntıları ayıklayın. Uzun açıklamalar veya süs öğeleri görselin okunmasını zorlaştırıyorsa bunları çıkarın ya da bilgiyi ayrı bir slaytta sunmayı düşünün. Slaytta boş alan bırakmak ve yazıların gösterim koşullarında okunup okunmadığını sınamak yararlı kontrollerdir. K-State’in sunum önerileri de aşırı bilgi, tutarsız biçimlendirme ve kalabalık düzenin yaratabileceği sorunlara değiniyor (K-State sunum tasarımı önerileri).
Varsayımsal örnek: başvuru kanallarını gösteren slayt
Aşağıdaki değerler tamamen kurgusaldır; gerçek bir kurumun sonuçları değildir. Bir ekip, bir ayda alınan toplam 100 başvurunun kanal dağılımını göstermek istiyor: çevrim içi form 55, e-posta 30, yüz yüze 15. Amaç, en çok kullanılan kanalı ve diğer kanallarla arasındaki farkı anlaşılır kılmak.
Slayt başlığı “Bu ay başvuruların çoğu çevrim içi formdan geldi” olabilir. Üç yatay çubuk aynı başlangıç çizgisinden ilerleyebilir; kanal adı ve sayı her çubuğun yanında yer alabilir. Alt nota “Örnek amaçlı kurgusal veri; toplam 100 başvuru” yazın. Çevrim içi formu vurgu rengiyle gösterebilirsiniz; ancak kanal adları ve sayılar renkten bağımsız olarak da okunmalı. Pasta grafik de değerlendirilebilir; dilimlerin karşılaştırılması zor görünüyorsa etiketli çubuklar daha anlaşılır bir seçenek olabilir.
Kontrol edin ve gerektiğinde düzeltin
Grafik ilk bakışta anlaşılmıyorsa yeni ikonlar eklemek yerine başlığın mesajı açıkça söyleyip söylemediğini ve kategorilerin etiketlenip etiketlenmediğini kontrol edin. Görsel fark, verideki farkı abartıyor gibi görünüyorsa ölçek ve eksen başlangıcını yeniden değerlendirin. Renkler ayırt edilmiyorsa etiket, çizgi türü veya desen gibi başka bir ipucu eklemeyi deneyin. Slayt kalabalıksa ikincil bilgileri çıkarmak ya da ayrı bir slayda taşımak uygun olabilir.
Son olarak sayıları kaynaklarıyla karşılaştırın; toplamları, birimleri ve dönem bilgilerini yeniden kontrol edin. Açıklamanızı duymamış bir kişiden başlığı ve grafiği inceleyip hangi sonucu çıkardığını söylemesini isteyin. Kurum şablonu kullanıyorsanız marka öğelerinin güncel kurallara uyduğunu ilgili kurum kaynağından doğrulayın. Amaç yalnızca estetik bir görsel değil, mesajı anlaşılır biçimde destekleyen bir öğe hazırlamaktır.
Son kontrol listesi
- Başlık, grafiğin desteklediği ana mesajı açıkça söylüyor mu?
- Görsel türü anlatılmak istenen ilişkiye uygun mu?
- Etiketler, birimler, dönem ve varsa kaynak anlaşılır mı?
- Ölçek, renk veya boyut karşılaştırmayı yanıltıyor olabilir mi?
- Görsel kullanılacağı ekranda veya baskıda okunabiliyor mu?
- Kurgusal değerler gerçek veri gibi algılanmayacak biçimde belirtilmiş mi?
Sık sorulan sorular
Bir slaytta birden fazla grafik kullanabilir miyim?
Kullanabilirsiniz; her grafiğin neyi açıkladığını ve öğeler arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu izleyicinin anlayıp anlamadığını kontrol edin. Açıklamalar slaydı kalabalıklaştırıyorsa içeriği birden fazla slayda bölmeyi değerlendirin.
Grafik için veri yoksa ne yapmalıyım?
Ölçülmüş değerleri varmış gibi üretmeyin. Süreci anlatmak için sayısal sonuç iddiası taşımayan, etiketli bir şema kullanabilir; örnek amaçlı sayılar veriyorsanız bunların kurgusal olduğunu görünür biçimde belirtebilirsiniz.
İlgili uygulama rehberleri
PowerPoint arka plan grafiklerini düzenleme rehberiyle bu çalışmanın ilgili adımını ayrıntılandırabilirsiniz.
← Bloga dön
