Önce neyi değerlendireceğinizi belirleyin
Rubriği yazmadan önce öğrencinin sunum sonunda neyi gösterebilmesi gerektiğini belirleyin. Amaç yalnızca akıcı konuşmayı puanlamak değil, ödevin öğrenme hedefleriyle örtüşen ölçütler oluşturmaktır. Örneğin hedef araştırma sonuçlarını yorumlamaksa, değerlendirmede bu beceriye doğrudan yer verin; yalnızca slayt görünümüne bakarak karar vermeyin.
Konu seçme aşamasındaysanız üniversite için teknik sunum konusu seçme yazısına; sunumdan sonra yorum hazırlıyorsanız sunum sonrası yapıcı geri bildirim örnekleri yazısına da göz atabilirsiniz.
Rubrik türünü ve kapsamını seçin
Ayrıntılı, ölçüt bazlı değerlendirme ve geri bildirim için analitik rubrik kullanın: her boyuta ayrı puan verilir. Bütüncül rubrikte ise sunum için tek bir genel puan belirlenir; kullanımı daha hızlı olabilir, ancak hangi yönün geliştirilmesi gerektiğini göstermesi daha sınırlıdır. Illinois State University rehberi, ölçütleri öğrenme hedefleriyle eşleştirmeyi, açıklamaları belirgin yazmayı ve rubriği örnek çalışmalarla sınamayı öneriyor: Creating Effective Rubrics.
Sunumun kapsamını da netleştirin: bireysel mi grup sunumu mu, hangi içerikler zorunlu, soru-cevap değerlendirilecek mi, süre sınırı var mı? Soru-cevap veya süre yönetimi ödevin hedefleri arasındaysa ölçüt olarak ekleyebilirsiniz. Değilse, bunları otomatik olarak puanlamaya katmayın. Öğrencilerin değerlendirme beklentilerini önceden görebilmesi için rubriği sunumdan önce paylaşın.
Ölçütleri seçin ve birbirinden ayırın
Üniversite sunumlarında kullanılabilecek ölçütler arasında araştırma sorusu ve içeriğin bağlantısı, düzen ve açıklık, yöntem veya yaklaşım, sonuçların yorumlanması, görsel materyaller, sözlü anlatım, süre yönetimi ve sorulara yanıt verme bulunabilir. Her ödevde hepsini kullanmanız gerekmez; sunumun amacıyla ilgili olanları seçin. Illinois State University rehberi kullanılabilirlik için genellikle 5–7 ölçüt ve 3–5 performans düzeyi öneriyor; bu sayılar her ödev için değişmez bir kural değildir.
Aynı davranışı iki kez puanlamamak için ölçütlerin sınırlarını belirginleştirin. Örneğin “anlaşılır sunum” hem fikirlerin sırasını hem konuşmayı hem de slaytların okunabilirliğini kapsarsa, tek bir eksiklik birden fazla puan kaybına dönüşebilir. “Düzen” için fikirlerin sıralanmasını; “sözlü anlatım” için öğrencinin açıklamayı dinleyiciye yöneltmesini tarif edin. West Chester University’nin bilimsel sunum değerlendirme başlıklarında açıklık ve düzen, yöntem, sonuçların yorumu, görseller, sözlü iletişim, zaman ve sorular ayrı boyutlar olarak yer alıyor: Presentation Guidelines, Judging & Awards.
Puan düzeylerini gözlenebilir yazın
Her düzey açıklaması, değerlendiricinin sunumda gözleyebileceği bir davranış veya kanıta dayanmalıdır. “İyi”, “mükemmel” ya da “yetersiz” gibi sözcükler tek başına puan farkını açıklamaz. Her ölçüt için ayrı, birbirinden ayırt edilebilir açıklamalar yazın.
Örneğin “düzen” ölçütünün en üst düzeyinde: “Giriş araştırma sorusunu açıklar; yöntem, bulgular ve sonuç mantıklı sırayla ilerler; geçişler bölümler arasındaki ilişkiyi gösterir.” Bir alt düzeyde: “Ana bölümler anlaşılırdır, ancak bir geçişte bağlantı belirsiz kalır.” Daha düşük düzeylerde sıralamanın izlemeyi zorlaştırdığı veya ana fikirlerin sırasının belirgin olmadığı belirtilabilir. Bu tür açıklamalar kişilik ya da aksan yerine sunumda görülen kanıta odaklanır.
Çalışılmış örnek: araştırma sunumu
Aşağıdaki örnek varsayımsaldır. Bir lisans öğrencisi kampüste atık ayrıştırma davranışını inceleyen kısa bir araştırmayı sunuyor. Rubrikte dört düzey kullanılıyor: 4 = açık ve tutarlı, 3 = çoğunlukla açık, 2 = kısmen gösterilmiş, 1 = gösterilmemiş. Puan sayıları örneği açıklamak içindir; dersin puanlama düzenine göre uyarlanmalıdır.
- Araştırma sorusu ve içerik: 4’te soru açıkça belirtilir ve sunulan içerik bu soruyla ilişkilendirilir. 3’te soru anlaşılırdır, ancak bir bölüm bağlantıyı zayıflatır. 2’de konu anlatılır ama soru belirsiz kalır. 1’de amaç veya temel içerik izlenemez.
- Kanıtı yorumlama: 4’te bulgular açıklanır ve araştırma sorusuyla ilişkisi belirtilir. 3’te bulgular özetlenir, yorum sınırlıdır. 2’de veriler gösterilir fakat anlamı açıklanmaz. 1’de sonuçlar anlaşılır biçimde sunulmaz.
- Düzen ve görseller: 4’te akış kolay izlenir; grafiklerde gerekli başlık ve etiketler bulunur. 3’te akış büyük ölçüde anlaşılır, ancak bir görselde açıklık eksiği vardır. 2’de sıralama veya etiketler izlemeyi zorlaştırır. 1’de yapı ya da görseller temel mesajı takip etmeyi zorlaştırır.
- Sözlü anlatım ve sorular: 4’te öğrenci ana fikri kendi sözleriyle açıklar ve soruya konuyla ilgili yanıt verir. 3’te açıklama çoğunlukla nettir, ancak yanıt kısmen eksiktir. 2’de anlatım önemli ölçüde slayt metnine dayanır veya yanıt belirsizdir. 1’de ana fikir açıklanamaz ya da soruya yanıt verilemez.
Bu örnek, UWM’nin sunum önerilerindeki slaytların konuşmayı desteklemesi, ana mesajın belirgin olması ve proje hakkında sorulara yanıt verilmesi gibi noktalardan yararlanılarak hazırlanmıştır: Presentation Tips. UWM’deki puanlama düzeyleri ve bu örnekteki düzeylerin dersiniz için uygun olması gerektiği birbirinden ayrı konulardır; örneği doğrudan kopyalamak zorunlu değildir.
Puanlama ve son kontrol
Ölçütlere farklı ağırlıklar verecekseniz, ağırlıkları ders hedefleriyle gerekçelendirin. Örneğin araştırma sunumunda bulguları yorumlamak, dekoratif tasarımdan daha önemli olabilir. Her ölçütün puanını ayrı kaydedin ve toplam puanın nasıl hesaplandığını önceden açıklayın. Puanın yanına “Grafikte karşılaştırma var, ancak sonuçların araştırma sorusuyla bağlantısı açıklanmadı” gibi gözlenen kanıta dayalı kısa bir yorum ekleyin.
Birden çok değerlendirici varsa rubriği örnek bir sunuma uygulayıp puanları karşılaştırın. Bir ölçütte farklı puanlar çıkıyorsa açıklamalar yeterince ayırt edici olmayabilir; ifadeleri gözden geçirin. Öğrencilerden de rubriğin anlaşılır olup olmadığına ilişkin geri bildirim alabilirsiniz.
Teslim etmeden önce kontrol edin:
- Her ölçüt sunumun veya dersin bir öğrenme hedefiyle ilişkili mi?
- Her düzey komşu düzeylerden gözlenebilir biçimde ayrılıyor mu?
- Aynı davranış iki ayrı ölçütte tekrar puanlanıyor mu?
- Rubrik sunumdan önce paylaşılıyor mu?
- Örnek bir sunumla deneyip belirsiz ifadeleri düzelttiniz mi?
- Puanlama ve varsa ağırlıklandırma yöntemi açık mı?
Sık sorulan sorular
Sunum tarzı da puanlanmalı mı?
Yalnızca ödev hedefiyle ilgili ve gözlenebilir yönleri değerlendirin. Sesin duyulması veya açıklamanın takip edilebilir olması birer ölçüt olabilir. Kişisel tarzı ya da aksanı, tek bir doğru biçim varmış gibi puanlamak yerine ölçütün sunum hedefiyle ilgisini ve açıklamasının gözlenebilirliğini kontrol edin.
Rubriği öğrencilere ne zaman vermeliyim?
Sunuma hazırlanmadan önce paylaşın. Böylece öğrenciler beklentileri görüp çalışmalarını ölçütlere göre gözden geçirebilir. Rubriği örnek bir sunuma uygulayıp puanların gerekçesini birlikte konuşmak, açıklamaların nasıl yorumlandığını netleştirmeye yardımcı olabilir.
← Bloga dön
